Bedeli döviz cinsinden ya da dövize endeksli belirlenen bir satışta faturayı kestiğiniz gün ile parayı tahsil ettiğiniz gün arasında kur değişirse, aradaki fark kur farkıdır. KDV Kanunu md. 24/c'ye göre bu fark KDV matrahına dahildir; yani faturalandırılması gerekir. Bu rehber kimin fatura keseceğini ve e-Arşiv Portal'da nasıl düzenleneceğini anlatır.
Kısa cevap
- Kur yükseldi (satıcı lehine): Satıcı alıcıya kur farkı faturası keser.
- Kur düştü (alıcı lehine): Alıcı satıcıya kur farkı faturası keser. Bu bir iade faturası değildir.
- KDV oranı: Asıl teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte geçerli olan oran uygulanır.
- Portalda: Belge İşlemleri › e-Arşiv Fatura (İnteraktif) Oluştur › Fatura Tipi SATIŞ › satır "Kur farkı" › tutar TL olarak › Not alanına asıl faturanın tarih ve numarası.
Ne zaman kur farkı faturası gerekir?
KDV Genel Uygulama Tebliği'nin (III/A-5.3) kur farkları bölümüne göre şu iki şart birlikte varsa kur farkı faturası düzenlenir:
- Bedel döviz cinsinden veya dövize endeksli belirlenmiş,
- Bedel, teslim veya hizmetin yapıldığı tarihten (vergiyi doğuran olaydan) sonra ödenmiş.
Peşin tahsil edilen ya da baştan TL olarak sabitlenen satışlarda kur farkı faturası gerekmez.
Kur farkı nasıl hesaplanır?
Basit mantık: döviz bedeli × (tahsilat günündeki kur − fatura tarihindeki kur). Hangi kurun (alış/satış, efektif/döviz) kullanılacağını sözleşmede ve faturada tutarlı tutun.
| Örnek | Değer |
|---|---|
| Fatura bedeli | 1.000 USD (KDV hariç) |
| Fatura tarihindeki kur | K₁ |
| Tahsilat günündeki kur | K₂ |
| Kur farkı (KDV hariç) | 1.000 × (K₂ − K₁) TL |
Pozitif çıkarsa satıcı, negatif çıkarsa alıcı fatura keser. Yalnızca mal/hizmet bedeline isabet eden fark hesaplanır; KDV tutarının dövizden doğan farkı matraha katılmaz.
e-Arşiv Portal'da kur farkı faturası (satıcı lehine)
- e-Arşiv Portal'a giriş yapın, Belge İşlemleri › e-Arşiv Fatura (İnteraktif) Oluştur ekranını açın.
- Fatura Tipi: SATIŞ. Para Birimi: TRY (fark TL olarak hesaplandı).
- Alıcı bilgileri: asıl faturadaki alıcı.
- Mal Hizmet satırına "… tarih ve … no.lu faturaya ait kur farkı" yazın; miktar 1, birim fiyat kur farkı tutarı.
- KDV Oranı: asıl faturadaki oran.
- Not alanına asıl faturanın tarih/numarası, döviz tutarı ve kullanılan iki kuru yazın.
- Oluştur › Belge İşlemleri › Düzenlenen Belgeler e-Arşiv Fatura (İnteraktif) › GİB İmza ile onaylayın.
Alıcı lehine kur farkı
Kur düştüyse satıcı daha az TL tahsil etmiştir. Tebliğe göre bu durumda alıcı, kur farkı tutarı üzerinden satıcıya fatura düzenler ve KDV hesaplar. Alıcının bu faturayı portalda hangi tiple keseceği konusunda uygulama farklılık gösterebilir; muhasebecinizle netleştirin. Alıcı nihai tüketiciyse fatura kesmez; satıcı farkı kendi kayıtlarında düzeltir.
İhracat ve ihraç kayıtlı satışlarda
Asıl işlem KDV'den istisnaysa kur farkı da aynı istisnaya bağlı olarak değerlendirilir. İhraç kayıtlı teslimlerde imalatçı aleyhine kur farkı için ihracatçı KDV hesaplamadan fatura düzenler ve faturaya istisna ibaresiyle imalatçı faturasının tarih ve sayısını yazar. Bu işlemleri mutlaka mali müşavirinizle yapın.
Sık sorulan sorular
Kur farkı faturası ne zaman kesilmeli?
Fark tahsilat günü belli olur; uygulamada fatura tahsilattan sonra yasal fatura düzenleme süresi içinde kesilir. Ay sonunu beklemeyin, beyan dönemine yetişsin.
Kısmi tahsilatlarda ne yapılır?
Her tahsilat için o günkü kurla ayrı fark hesaplanır. Toplu fatura kesecekseniz her tahsilatı satır satır gösterin.
Kur farkına güncel KDV oranını mı uygularım?
Hayır. Asıl teslim/hizmet tarihindeki oran uygulanır; oran sonradan değiştiyse bile.
Avans dövizle alındıysa?
Avans tek başına KDV'yi doğuran olay değildir; kur farkı teslim veya fatura sonrası tahsilatlar için hesaplanır (avans faturası rehberi).
Asıl dövizli faturanın düzenlenmesi için: Dövizli e-Arşiv fatura nasıl kesilir?