Stopaj, ödemeyi yapan tarafın ödeme tutarı üzerinden vergi keserek doğrudan vergi dairesine yatırmasıdır. Serbest meslek mensupları ve bazı kira/hizmet ödemelerinde sık karşılaşılır. Bu rehberde stopajın belgeye nasıl yansıdığını ve hesabın mantığını anlatıyoruz.
Stopaj hangi belgede karşınıza çıkar?
- Serbest meslek makbuzu (e-SMM): Avukat, mali müşavir, mimar, danışman gibi serbest meslek mensuplarının düzenlediği belgedir. Stopajın en yaygın göründüğü yerdir.
- Kira ödemeleri: İşyeri kirasında kiracı, ödeme üzerinden kesinti yapar.
- e-Arşiv/e-Fatura: Ticari mal satışında stopaj olmaz; stopaj sorusu genellikle serbest meslek veya kira ödemesiyle karışmaktan doğar. Faturada karşınıza çıkan kesinti çoğu zaman KDV tevkifatıdır — bu farklı bir konudur.
Hesabın mantığı
Serbest meslek makbuzunda üç tutar birbirine bağlıdır:
- Brüt (matrah): Hizmetin bedeli.
- KDV: Brüt üzerinden hesaplanır ve tutara eklenir.
- Stopaj: Brüt üzerinden hesaplanır ve toplamdan düşülür.
Buradan iki yön çıkar:
- Brütten nete: Elinize geçecek tutar = Brüt + KDV − Stopaj.
- Netten brüte: "Elime şu kadar geçsin" diyorsanız brüt, net tutardan geriye doğru çözülür.
Netten brüte hesap elle yapıldığında en çok hata edilen yerdir, çünkü KDV eklenirken stopaj düşüldüğü için tek adımda bulunamaz.
Oranlar neden burada yazmıyor?
KDV ve stopaj oranları meslek grubuna, hizmetin türüne ve yürürlükteki mevzuata göre değişir. Bu rehberde sabit oran vermiyoruz; çünkü eskiyen bir oran, doğru görünen ama yanlış bir hesap üretir. Kendi durumunuza uyan oranı mali müşavirinizden teyit edip hesaplayıcıya girin.
Hesabı elle yapmayın
Ücretsiz e-SMM Net/Brüt Hesaplayıcı aracımız, oranı siz seçtikten sonra brütten nete ve netten brüte hesabı anında yapar; matrah, KDV, stopaj ve elinize geçecek net tutarı ayrı ayrı gösterir ve her satırı tek tıkla kopyalayabilirsiniz.
Belgeye yazarken dikkat
- Stopaj satırı, KDV dahil toplamın altında indirim olarak görünür; matrahı azaltmaz.
- Ödemeyi yapan taraf stopajı beyan edip yatırmakla yükümlüdür; belge üzerinde gösterilmesi bu yükümlülüğü değiştirmez.
- Yıl içinde kesilen stopajlar, serbest meslek mensubunun yıllık beyannamesinde mahsup edilir.