Mal satan işletmelerin en çok karıştırdığı iki belge sevk irsaliyesi ve faturadır. İkisi aynı satışla ilgilidir ama farklı soruları yanıtlar: irsaliye “mal nereye, ne kadar gitti?”, fatura “satışın bedeli ve vergisi ne?” Bu rehber farkı, birlikte kullanımı ve portalda irsaliye bilgisinin nasıl girileceğini anlatır.
Kısa cevap
- İrsaliye: Mal yola çıkarken düzenlenir, taşıma sırasında malın yanındadır.
- Fatura: Teslimden sonra kanuni süre içinde düzenlenir; ilgili irsaliyenin numarası ve tarihi faturaya yazılır.
- İrsaliyeli fatura: Teslim anında fiyat kesinse ikisi tek belgede birleşebilir.
Karşılaştırma
| Sevk irsaliyesi | Fatura | |
|---|---|---|
| Ne zaman? | Mal yola çıkarken | Teslimden sonra, kanuni süre içinde |
| Fiyat | Gerekmez | Zorunlu |
| Satış olmadan? | Evet (depolar arası taşıma) | Hayır |
| Hizmette? | Düzenlenmez | Düzenlenir |
Hangisini ne zaman?
- Sevk anında fiyat kesin ve fatura hemen düzenlenebiliyorsa → irsaliyeli fatura işi sadeleştirir.
- Fiyat sonradan kesinleşiyor, kısmi sevkiyatlar yapılıyor veya birden fazla sevkiyat tek faturada toplanacaksa → önce irsaliye, sonra fatura.
- Hizmet satışında yalnız fatura.
e-Arşiv Portal'da irsaliye bilgisi
Sevk irsaliyesiyle gönderdiğiniz malın faturasını keserken Belge İşlemleri › e-Arşiv Fatura (İnteraktif) Oluştur ekranındaki İrsaliye Bilgisi bölümüne İrsaliye Numarası ve İrsaliye Tarihi'ni girin. Birden fazla sevkiyat tek faturada toplanıyorsa her irsaliyenin bilgisini ekleyin.
e-İrsaliye
İrsaliyenin elektronik hâli e-İrsaliyedir; kullanım zorunluluğu belirli mükellef gruplarına göre tebliğle belirlenir. Zorunluluk kapsamında olup olmadığınızı mali müşavirinize sorun. e-İrsaliye kullanıyorsanız faturadaki irsaliye bilgilerinin e-İrsaliye ile birebir eşleşmesine dikkat edin.
Sık yapılan hata
İrsaliyesi düzenlenmiş bir sevkiyatın faturasını unutmak. İrsaliye, satışın kanıtıdır; faturası süresinde kesilmeyen sevkiyat sorun yaratır. Haftada bir irsaliye listenizi faturalarla eşleştirin: Fatura geç kesilirse ne olur?